Van succesvolle reclamereus tot schrijver van een heuse bestseller: voor Guillaume van der Stighelen (70) leek de metamorfose een fluitje van een cent. Met het lijvige Rozeke (2023) rondde hij moeiteloos de kaap van de 10.000 verkochte exemplaren. Dat kunnen weinig debutanten zeggen.

In Rozeke verdiepte Van der Stighelen zich in het leven van zijn overgrootvader die als ondernemer furore maakte in het Antwerpse. Hij lengde zijn historisch familie-epos met fictie aan. Zijn tweede roman De aanraking is intimistischer en kleinschaliger van opzet, al wordt er opnieuw in familiale geheimen geroerd. En opmerkelijk: de verteltoon is veel kariger.

Vanaf de eerste pagina's plaatst Van der Stighelen zijn zetstukken op tafel. We belanden in een steenrijke familie waar zojuist Hans, de echtgenoot van Marthe, is begraven. De man, overleden aan uitgezaaide maagkanker, heeft om euthanasie verzocht. Maar vijf minuten voor de fatale injectie doet hij Marthe een pijnlijke bekentenis. Tijdens hun huwelijk hield de puissant rijke vermogensbeheerder er een andere vrouw op na. Marthe krijgt niet meer de gelegenheid 'iets te vragen, iets te begrijpen'. Ze is stupéfait, het zet een harde klem op haar verdriet.

Keukenmes

Marthe blijft in hun afgeschermde villa achter met haar twintigjarige zoon Robin, een nakomer met een ernstig verslavingsverleden. De hoogbegaafde jongen raakte op zijn veertiende in de greep van heroïne en bedreigde haar zelfs ooit met een keukenmes. Na een zware afkickperiode in Tanzania lijkt de knaap weer op het juiste spoor en vat hij zijn universitaire studies aan.

Tot hij geld vraagt aan zijn moeder. 'Ik ben een makkelijke prooi voor een drugverslaafde die een terugval heeft', beseft ze. Manipuleert hij haar, zij die zich altijd opnieuw wegcijfert? Robin beweert stellig dat hij zijn gebruik onder controle heeft. Ze besluit hem bij zijn zoektocht naar drugs te escorteren en brengt hem telkens met de wagen naar zijn dealer. Voor zijn zus Esther en broer Charles (een via ivf verkregen tweeling die in het buitenland werkt) verdonkeremaant ze wat er écht aan de hand is. Zo ontstaat een stilzwijgende maar gevaarlijke alliantie tussen moeder en zoon.

Van der Stighelen toont hoe de toenadering groeit, tijdens behoedzame maar ook stroef opgetekende gesprekken waarin ze elkaars kwetsbaarheden aftasten. Voor Robin heeft zijn heroïnegebruik met het ontvluchten van een doodswens te maken. 'Wat liefde is voor jullie, is heroïne voor mij.' Dat het niet fraai kan eindigen met hem, voel je aan je klompen.De aanraking zoomt in op een verbrokkeld gezin waar een 'drukkie' (zoals Hans een omhelzing op z'n Afrikaans noemt) zeldzaam is geworden. Het is de rode draad in deze roman: waar fysieke blijken van liefde en attentie wegvallen, woekert de emotionele leegte.

Toch raak je als lezer slechts moeizaam betrokken bij deze sober vertelde historie. In tegenstelling tot het met meer zwier geschreven Rozeke sleept De aanraking zich bijwijlen harkerig verder. Sommige opgerakelde familieaffaires boeien matig en leiden weleens de aandacht af van de hoofdlijn van de roman: de gehavende moeder, de zoon met zijn zelfvernietigingsdrift.De onzekere, in zichzelf gekeerde Martha - die het verhaal vertelt - is nogal vlak ingekleurd. En je botst helaas ook op veel stilistische stoplappen ('Mijn knieën knarsen'), redactionele slordigheden en soms ronduit banale zinnen: 'De lucht is zwanger van een bui, maar die wil niet vallen.' En is het geloofwaardig dat een heroïneverslaafde er zo knap blijft uitzien en zijn aftakeling zo heimelijk weet te maskeren? De aanraking gaat het sentiment behendig uit de weg maar kampt vooral met een te grote uitleggerigheid.

Een aangrijpende roman over rouw, verslaving en moederliefde in een rijke familie. Hans, de echtgenoot van Marthe, heeft kanker en pleegt euthanasie, maar op zijn sterfbed, vlak voordat hij inslaapt, onthult hij dat hij een affaire had. Terwijl Marthe rouwt om haar man en deze ontwikkeling probeert te verwerken, worstelt hun hoogbegaafde zoon Robin met een heroïneverslaving en vraagt hij zijn moeder om geld. Het verhaal volgt de moeder en haar zoon die door omstandigheden gedwongen worden een nauwere band met elkaar te ontwikkelen. In een invoelende stijl geschreven vanuit het perspectief van Marthe. Guillaume Van der Stighelen (Schoten, 1955) is een Belgische columnist en voormalig reclamemaker. Hij schreef eerder de roman ‘Rozeke’.